Tekenen van een hoefzweer bij het paard
Een #HOOFZWEER veroorzaakt hevige pijn bij paarden, waardoor het dier probeert de hoef zo veel mogelijk te ontlasten. Afhankelijk van de pijn wordt de hoef soms helemaal niet neergezet. Omdat een hoefzweer meestal vrij plotseling ontstaat, kan het zijn dat je paard de ene dag nog topfit is en de volgende dag al op drie benen staat.
Door de ontsteking in de hoef is deze vaak duidelijk warmer dan de andere, wat van buitenaf goed te voelen is. Het been is meestal niet gezwollen.
Maar hoe ontstaat een hoefzweer?
Bij een hoefzweer ontstaat een #ONTSTEKING van de hoeflederhuid, die gepaard gaat met de vorming van etter.
Door de ontsteking en de ophoping van etter wordt er druk uitgeoefend op de #HOOFLEDERHUID. Omdat de hoeflederhuid door de vele bloedvaten en zenuwbanen bijzonder gevoelig is, is deze ontsteking erg pijnlijk voor het getroffen paard. De stevige hoornwand van de hoef voorkomt dat de etter vanzelf kan wegvloeien, waardoor de hoefzweer zich verder uitbreidt. De abces kan vanuit de zool naar boven migreren, het hoefbeen aantasten, een hoornkolom vormen of zelfs aan de kroonrand openbreken als de aandoening niet tijdig wordt herkend of behandeld.
De oorzaken van een hoefzweer zijn divers, zowel paarden met als zonder hoefijzers kunnen getroffen worden. In principe kunnen de oorzaken van een hoeflederhuidontsteking in twee categorieën worden verdeeld:
Veroorzaakt door ziekteverwekkers (septisch):
Een van de belangrijkste oorzaken van een hoefzweer bij het paard zijn bacteriën. Als er kleine scheurtjes in de hoornlaag ontstaan en de barrièrefunctie niet meer intact is, kunnen bacteriën zich hier nestelen. Deze infectie kan zich uiten in een hoefzweer en is de natuurlijke reactie van het lichaam op de indringers.
Niet veroorzaakt door ziekteverwekkers (aseptisch):
Bij deze vorm van hoeflederhuidontsteking ligt de oorzaak in een stomp trauma. Een voorbeeld hiervan is wanneer het paard tegen de wanden van de box trapt, wat kan leiden tot beschadiging en afsterven van weefsel in de hoef.
Een andere oorzaak van een aseptische hoefzweer ontstaat wanneer de lederhuid door ongelijke belasting wordt “gekneld”. Dit gebeurt vaak door verkeerde stand van de hoeven of onjuiste beslagen. Een verkeerde belasting leidt tot overmatige druk op de lederhuid, wat de doorbloeding belemmert en het afsterven van cellen tot gevolg heeft.
Ook in dit geval reageert het lichaam met een ontstekingsreactie waarbij zich een #ABSCES vormt.
Andere oorzaken van een hoefzweer
Bij een hoefzweer probeert het lichaam zich van gifstoffen te ontdoen – daarom ontstaan abcessen aan de hoef. Dit kan bijvoorbeeld optreden na een vaccinatie of ontwormingskuur. Als dit het geval is, kun je ervan uitgaan dat de hoefzweer is ontstaan door een infectie in het lichaam.
Ook bij stofwisselingsproblemen, die bijvoorbeeld door een verandering in het voer kunnen ontstaan, kunnen er af en toe hoefzweren voorkomen.
Een goede #HOEFVERZORGING moet een vast onderdeel zijn van je dagelijkse routine in de stal, zo kunnen hoefzweren onder bepaalde omstandigheden worden voorkomen of vroegtijdig worden herkend en direct behandeld.
De behandeling van een hoefzweer
Aangezien een hoefzweer gepaard gaat met hevige pijn en een te late behandeling ernstige gevolgen kan hebben, moet je bij vermoeden direct een hoefsmid of dierenarts raadplegen. Door het aanzetten en samenknijpen van een speciale hoefklem op verschillende plekken kan de dierenarts of hoefsmid snel de drukgevoeligheid van de hoef controleren. Zo kan ook de exacte plek van het abces worden gelokaliseerd.
Om zeker te zijn dat de pijn niet door een haarlijnscheur, breuk of nageltritt komt, is soms ook een röntgenfoto nodig.
Als de diagnose echter op een hoefzweer wijst, moet het hoefijzer direct worden verwijderd en de hoefzweer worden geopend zodat de etter kan wegvloeien. Doordat de druk dan direct afneemt, voelen de paarden zich meestal meteen beter.
Als het abces al rijp is, kan het soms voldoende zijn dat de hoefsmid of dierenarts voorzichtig met een mes over de zool krabt om de etter te laten ontsnappen. Bij dieper gelegen etterhaarden wordt een trechtervormige snede in de hoef gemaakt om de etterafvoer te bevorderen en ontlasting mogelijk te maken.
Idealiter is de etter zwart-grijzig en ruikt onaangenaam. Als de etter echter geel van kleur is, is voorzichtigheid geboden. Dit kan een aanwijzing zijn dat het hoefbeen of de hoefbeentak al door bacteriën is aangetast. In dat geval is behandeling in een kliniek noodzakelijk om ernstige, mogelijk langdurige schade te voorkomen.
Het kan ook voorkomen dat de hoefzweer vanzelf openbreekt, meestal aan de kroonrand. Dit zou echter het liefst niet moeten gebeuren.
Als het abces nog niet “rijp” is, is er vaak geen direct kanaal te vinden waarlangs de etter kan wegvloeien. In dat geval is het zinvol om een vochtig #HOOFVERBAND aan te leggen, dit helpt de zool en het hoornweek te maken en zo het openen van de hoefzweer te vergemakkelijken. Een nat verband is vooral aan te raden, omdat dit niet alleen de hoef dempt en het lopen vergemakkelijkt, maar ook door het regelmatig bevochtigen met water de hoef continu vochtig houdt.
Voor het verband wikkel je royaal verbandwatten om de hoef en fixeer je deze met een zelfklevende zwachtel. Daarna verzegel je het verband met ducttape of iets dergelijks om het goed vast te houden. Let erop dat de watten boven iets uitsteken en het verband de hoef of de koot niet te strak afknelt.
Om het verband effectief te gebruiken, doop je de watten meerdere keren per dag in warm water. De buitenste plastic laag zorgt ervoor dat de hoef vochtig blijft en de zool en het hoornweek zachter worden. Daarnaast kun je ontstekingsremmende en desinfecterende middelen aan het water toevoegen om het genezingsproces te bevorderen.
Nabehandeling van de hoefzweer
Nadat de etter is weggelopen, is de behandeling van de hoefzweer nog niet afgerond. Het ontstane gat in de hoef moet grondig schoon en droog worden gehouden om een nieuwe infectie te voorkomen. Het is aan te raden het gebied regelmatig te reinigen en te desinfecteren en daarna met een steriel gaasje af te sluiten.
Daarnaast kan een los, droog hoefverband worden aangelegd om het gaasje op zijn plaats te houden en de open hoeflederhuid te beschermen tegen invloeden van buitenaf totdat er een nieuwe hoornlaag is gevormd. Afhankelijk van de grootte en diepte van het abces kan dit genezingsproces enkele dagen tot wel vier weken duren.
Wanneer en hoe je je paard weer kunt belasten, moet je altijd met je dierenarts overleggen. Als er een groter deel van de hoef verwijderd moest worden om het abces te behandelen, kan een speciaal beslag nodig zijn. Dit zorgt ervoor dat de druk beter wordt verdeeld en het paard ondanks het gat in de hoef toch probleemloos kan lopen. Een specialist kan je hierover goed adviseren.
Preventieve behandeling
Regelmatige hoefverzorging is cruciaal – het dagelijks controleren en verzorgen van de hoeven hoort bij de basisuitrusting van elke paardenhouderij. Het dagelijks uitkrabben van de hoeven moet vanzelfsprekend zijn. Zo kunnen kleine steentjes direct worden verwijderd en kun je scheurtjes of oneffenheden in het hoorn vroegtijdig herkennen. Gezonde, intacte hoeven maken het bacteriën moeilijk om zich te nestelen en een hoefzweer te veroorzaken.
Paarden met verkeerde stand of zacht hoorn, die problemen hebben met harde of oneffen bodems, kunnen vaak worden geholpen met een passend hoefbeslag of hoefschoenen. Deze hulpmiddelen beschermen de hoeven en verminderen het risico op hoefzweren. Ook de juiste huisvesting kan het risico verkleinen: let op droog strooisel, een goed stalklimaat en voldoende droge of zachte bodems als je paard veel buiten is.
De juiste voeding draagt ook aanzienlijk bij aan de gezondheid van de hoeven. Een uitgebalanceerde voorziening van alle belangrijke voedingsstoffen zorgt ervoor dat het lichaam optimaal functioneert. Een gezonde stofwisseling vermindert niet alleen de neiging tot hoefzweren, maar helpt ook bij het herstel in geval van ziekte.
Mocht je paard toch een hoefzweer ontwikkelen, dan weet je nu hoe je snel kunt handelen om hem te helpen – zodat jullie snel weer samen over de paden kunnen #GALLOPEREN.
